Etholiadau Cynulliad Cymru 2016

Erbyn 2030, bydd 130,000 o bobl yn byw gyda chanser neu'r tu hwnt iddo yng Nghymru a bydd ein hanner ni, bron, yn disgwyl wynebu canser yn ystod ein hoes.

Pam roedd angen gweithredu

Heb uchelgais gwleidyddol a chamau gweithredu pendant ar frys, bydd Cymru'n methu cwrdd ag anghenion pawb sydd â chanser ac wrth i niferoedd y rhai sydd â chanser godi o hyd, dim ond gwaethygu bydd y sefyllfa hon.

Yng Nghymru, mae polisi iechyd a gofal cymdeithasol wedi'i ddatganoli a Llywodraeth Cymru sy'n gwneud penderfyniadau am ofal canser.  Dyna pam roedd etholiadau'r Cynulliad ym mis Mai 2016 mor bwysig i bobl Cymru. Yn ystod pumed tymor y Cynulliad, bydd newidiadau'n digwydd i'r ffordd y rhedir gwasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol ac mae'n bwysig cael hyn yn iawn fel bod pob un sydd â chanser yn cael y gofal a'r cymorth gorau posibl.

Gyda'ch help chi, gwnaethon ni wahaniaeth.

Gyda'ch help chi, llwyddon ni i gadw canser yn flaenoriaeth allweddol i bob un o'r pum prif blaid wleidyddol yng Nghymru.  Gwnaeth pob plaid ymrwymiadau i wella gofal canser dros y pum mlynedd nesaf.  Bydd yr ymrwymiadau hyn yn cael eu troi'n bolisi Llywodraeth Cymru drwy'r rhaglen lywodraethu nesaf a dylai pobl weld gwelliant mewn gofal canser yn y blynyddoedd i ddod.

Beth addawodd pob plaid?

Gwnaeth pob un o'r prif bleidiau ymrwymiadau i wella gofal canser yng Nghymru yn ystod y Cynulliad nesaf. Darllenwch beth ymrwymodd pob plaid i'w gyflawni isod:

Plaid Cymru

Mae'r ymrwymiadau sy'n gysylltiedig â gofal canser ym maniffesto Plaid Cymru'n cynnwys:

  • Cyflwyno canolfannau diagnostig amlddisgyblaethol a'i gwneud hi'n haws i feddygon teulu a gweithwyr iechyd proffesiynol eraill gyfeirio cleifion i'r rhain. 
  • Mewn achosion sy'n cael eu hamau o fod yn ganser bydd gan gleifion fynediad i brofion a diagnosis cyn pen 28 diwrnod. Byddant yn datblygu tair canolfan Diagnosis Brys fel bod modd cael profion cyflymach, felly bydd yr amser targed i rywun ddechrau triniaeth (ar hyd y llwybr brys) yn ddim mwy na 45 diwrnod, o'i gymharu â'r 62 presennol.
  • Sicrhau bod gan bob un sydd â diagnosis canser fynediad i weithiwr allweddol i gefnogi cleifion drwy eu triniaeth ac i gyfeirio ato i gael cyngor ar gyllid, gwaith, a'u hanghenion seicolegol.
  • Cyflwyno menter debyg i'r un sydd yn yr Alban i wella perfformiad ar amserau aros a Gwarant Triniaeth Cleifion statudol.
  • Cyflwyno polisïau iechyd y cyhoedd sydd wedi'u hanelu at leihau salwch sy'n gysylltiedig â ffordd o fyw.
  • Sefydlu Cronfa Meddyginiaeth a Thriniaethau Newydd gwerth £50miliwn ar gyfer Cymru.
  • Creu Paneli Arbenigol Cenedlaethol i asesu mynediad cleifion unigol i gyffuriau a thriniaethau newydd.

Darllenwch Faniffesto Plaid Cymru yma.

Cyflwyno canolfannau diagnostig amlddisgyblaethol a'i gwneud hi'n haws i feddygon teulu a gweithwyr iechyd proffesiynol eraill gyfeirio cleifion i'r rhain.

Plaid Cymru

Close

Plaid Werdd Cymru

Nid yw Plaid Werdd Cymru yn canolbwyntio'n benodol ar ganser, maen nhw'n amlygu eu blaenoriaethau ar gyfer iechyd a gofal cymdeithasol mewn cyd-destun strategol Cymreig ehangach, gan ganolbwyntio'n benodol ar atal afiechyd.  Maen nhw'n ymrwymo i gyflwyno "gwasanaethau mwy integredig, mwy effeithiol ac sy'n canolbwyntio mwy ar yr unigolyn" ym maes iechyd a gofal cymdeithasol. Maen nhw'n canolbwyntio ar gyflwyno "newidiadau sefydliadol o fewn y GIG i gwrdd ag anghenion y boblogaeth ac i wella lefelau atebolrwydd".

Darllenwch Faniffesto'r Blaid Werdd yma [PDF].

Gwasanaethau mwy integredig, mwy effeithiol ac sy'n canolbwyntio mwy ar yr unigolyn.

Plaid Werdd Cymru

Close

Rhyddfrydwyr Democrataidd Cymru

Mae'r ymrwymiadau sy'n gysylltiedig â gofal canser ym maniffesto Rhyddfrydwyr Democrataidd Cymru yn cynnwys:

  • Cau'r bwlch mewn gofal canser rhwng y gorau a'r gweddill i leihau'r amrywiadau mewn gofal canser.
  • Sefydlu ymgyrch ymwybyddiaeth ganser genedlaethol.
  • Penodi cyfarwyddwr canser cenedlaethol i weithredu'r Cynllun Canser Cenedlaethol yn llawn er mwyn gwella safonau gofal canser.
  • Dod â chemotherapi'n nes i gartrefi pobl drwy unedau symudol ac ysbytai cymunedol.

A rhai pwyntiau o ddiddordeb ehangach lle maen nhw wedi tynnu sylw at ymrwymiadau a fyddai'n cynnwys manteision i rai wedi'u heffeithio gan ganser:

  • Datblygu panel Ceisiadau Ariannu Cleifion Unigol Cymru Gyfan (IPFR) a diddymu'r rhwystr 'eithriadoldeb' sy'n atal mynediad llawer o gleifion i gyffuriau a allai eu helpu, yn ôl eu clinigwr.
  • Rhoi GIG Cymru ar flaen y gad o ran datblygiadau meddygol, yn enwedig mewn meddyginiaethau haenedig, drwy estyn Cronfa Technolegau Iechyd i gefnogi'r defnydd o feddyginiaethau newydd a sefydlu Swyddfa Gwyddorau Bywyd newydd.
  • Sicrhau ein bod yn parchu dymuniadau'r rhai ar ddiwedd oes drwy sicrhau gofal lliniarol iawn a chynllunio gofal uwch.
  • Cyflwyno Cronfa Lles Gofalwyr er mwyn cynnig mwy o egwyl i ofalwyr.

Darllenwch Faniffesto Rhyddfrydwyr Democrataidd Cymru yma [PDF].

Cau'r bwlch mewn gofal canser rhwng y gorau a'r gweddill i leihau'r amrywiadau mewn gofal canser.

Rhyddfrydwyr Democrataidd Cymru

Close

Ceidwadwyr Cymru

Mae'r ymrwymiadau sy'n gysylltiedig â gofal canser ym maniffesto Ceidwadwyr Cymru yn cynnwys:

  • Cyflwyno Cronfa Cleifion Canser gwerth £100 miliwn ar gyfer Cymru.
  • Gwella mynediad i gyffuriau canser modern.
  • Sefydlu Gwasanaeth Triniaeth Ganser Symudol cenedlaethol.
  • Gwella mynediad i driniaethau radiotherapi modern.
  • Lleihau'r targed cyfeirio i ddiagnosis ar gyfer cleifion i 28 diwrnod erbyn 2020.
  • Cynnig gwarant apwyntiadau canser dilynol.
  • Penodi Hyrwyddwr Cleifion Canser.

A rhai pwyntiau o ddiddordeb ehangach lle maen nhw wedi tynnu sylw at ymrwymiadau a fyddai'n cynnwys manteision i rai wedi'u heffeithio gan ganser:

  • Sefydlu Siarter Dewis Cleifion, sy'n rhoi hawl i bobl ddewis eu meddyg teulu a'u hysbyty, a chael dewis o ran trosglwyddo gofal a mynediad i driniaeth.
  • Cyflwyno system graddio ysbytai 'sgoriau ar y drysau' fel bod gan gleifion hyder ym mherfformiad y GIG.
  • Parchu dymuniadau unigol cleifion o ran cael gofal lliniarol.
  • Cynnig ymgynghorydd atebol sydd wedi'i enwi i bob claf wrth iddo/iddi adael yr ysbyty.
  • Sefydlu Comisiynwyr Iechyd sydd wedi'u hethol yn uniongyrchol i bob bwrdd iechyd, gan roi mwy o lais i gleifion yn GIG Cymru.
  • Sefydlu Uned Berfformio'r GIG annibynnol, sy'n gyfrifol am osod targedau synhwyrol gyda chefnogaeth cleifion a chlinigwyr.
  • Comisiynu archwiliad hollol annibynnol i'r GIG yng Nghymru i nodi safonau gwael.

Darllenwch Faniffesto Plaid Geidwadol Cymru yma [PDF].

Cyflwyno Cronfa Cleifion Canser gwerth £100 miliwn ar gyfer Cymru.

Ceidwadwyr Cymru

Close

UKIP Cymru

Mae'r ymrwymiadau sy'n gysylltiedig â gofal canser ym maniffesto UKIP Cymru yn cynnwys:

  • Trin canser fel prif flaenoriaeth a datblygu strategaeth ganser newydd a gwell ar gyfer Cymru.
  • Neilltuo nyrs ganser arbenigol i bawb sy'n cael diagnosis canser fel eu gweithiwr allweddol yn ystod camau acíwt y driniaeth.
  • Sicrhau bod pob person â chanser yn cael asesiad anghenion llawn a chynllun canser ysgrifenedig.
  • Galluogi pob un sydd â diagnosis canser i gael gwybodaeth a chymorth amserol a chywir.

A rhai pwyntiau o ddiddordeb ehangach lle maen nhw wedi tynnu sylw at ymrwymiadau a fyddai'n cynnwys manteision i rai wedi'u heffeithio gan ganser:

  • Sicrhau bod unrhyw un sydd ag angen gofal lliniarol yn cael mynediad iddo.
  • Datblygu gwasanaethau cymunedol i'r rhai sy'n byw gyda salwch terfynol.
  • Cynnal arolwg bob dwy flynedd o'r rhai sydd wedi cael profedigaeth i gael darlun llawnach o ofal diwedd oes yng Nghymru.
  • Gwella'r ddarpariaeth Gymraeg ar gyfer dementia a gofal diwedd oes, yn arbennig mewn ardaloedd lle siaredir Cymraeg yn gyffredin, fel bod siaradwyr Cymraeg iaith gyntaf sydd â dementia neu sydd ar ddiwedd eu hoes yn gallu cyfathrebu mor gyfforddus ag sy'n bosibl.

Darllenwch Faniffesto Plaid Annibynnol y DU yma.

Trin canser fel prif flaenoriaeth.

UKIP Cymru

Close

Plaid Lafur Cymru

Mae'r ymrwymiadau sy'n gysylltiedig â gofal canser ym maniffesto Plaid Lafur Cymru yn cynnwys:

  • Cronfa driniaeth newydd ar gyfer canser ac afiechydon eraill sy'n cyfyngu ar fywyd.
  • Gwella cyfraddau diagnosis a chanlyniadau a dysgu gan y gorau yn Ewrop.
  • Adeiladu Canolfan Ganser newydd yn Felindre.
  • Cyhoeddi'r ail Arolwg o Gleifion Canser Cymru.

A rhai pwyntiau o ddiddordeb ehangach lle maen nhw wedi tynnu sylw at ymrwymiadau a fyddai'n cynnwys manteision i rai wedi'u heffeithio gan ganser:

  • Parhau i ganolbwyntio ar ansawdd yn ôl canlyniadau adroddiad diweddar yr OECD.
  • Moderneiddio, nid preifateiddio'r GIG.
  • Parhau i integreiddio corff rheoleiddio iechyd a gofal cymdeithasol.
  • Integreiddio gwasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol ymhellach.
  • Lleihau amseroedd aros (yn gyffredinol, nid yn unig ar gyfer canser).
  • Canolbwyntio ar ffyrdd o fyw iach ac ymarfer corff.
  • Buddsoddi mewn gwasanaethau hosbis yn y cartref a gwella'r mynediad i ofal lliniarol a diwedd oes.

Darllenwch faniffesto'r Blaid Lafur yma.

Cronfa driniaeth newydd ar gyfer canser ac afiechydon eraill sy'n cyfyngu ar fywyd.

Plaid Lafur Cymru

Close

Beth sy'n digwydd nesaf?

Ym mis Mai, ffurfiodd Plaid Lafur Cymru lywodraeth leiafrifol sy'n golygu bod arnyn nhw angen gweithio gyda phleidiau eraill er mwyn sicrhau y gallant gyflawni eu rhaglen Lywodraethu. Yn benodol, maen nhw wedi ymrwymo i weithio gyda Phlaid Cymru; y brif wrthblaid a hefyd y Rhyddfrydwyr Democrataidd, y mae gan eu hunig AC sedd yng nghabinet y llywodraeth. Mae'r ddwy blaid hon wedi sicrhau y bydd y llywodraeth yn ymrwymo i gefnogi rhai o ymrwymiadau eu maniffesto, y bydd nifer ohonynt yn cael effaith gadarnhaol ar y rhai sydd wedi'u heffeithio gan ganser.

Bydd Macmillan yn gweithio'n galed i sicrhau bod ein galwadau ar Gynulliad Cymru yn cael eu hyrwyddo yn ystod tymor nesaf y Cynulliad a'n bod yn cefnogi datblygiad polisi a gwasanaethau canser newydd a gwell a fydd yn gwella bywydau pawb sydd wedi'u heffeithio gan ganser yng Nghymru.

Edrychwch ar ein blog i gael darllen rhagor am yr hyn y mae Macmillan wedi bod yn galw amdano cyn yr etholiadau a'r tu hwnt iddynt.

O gwmpas y DU

Yn ogystal â bod yn brysur yng Nghymru, mae cydweithwyr Macmillan ledled gweddill y DU yn gweithio'n galed i wneud yn siŵr fod canser yn aros ar frig yr agenda wleidyddol. Cewch weld yma beth mae Macmillan yn ei wneud yn Lloegr, Yr Alban a Gogledd Iwerddon.